GENÇLİK ODAKLI ÇEVRESEL DAVRANIŞ DÖNÜŞÜM PROGRAMI

Temiz Genç, Temiz Şehir, Farkındalık ve Etki Modeli

Saha Odaklı Etki, Davranış Dönüşümü ve Görünürlük Programı

Ortaklar

• TARIMKON TV, görünürlük ve yayın sahibi
• Uluslararası Tarım ve Gıda Konfederasyonu
• Paydaşlar
• T.C. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı
• İller Bankası
• Belediyeler
• Üniversiteler ve öğrenci toplulukları
• Özel sektör ve yerel sponsorlar

Gençlik Odaklı Çevresel Davranış Dönüşüm Programı, gençleri yalnızca gönüllü katılıma çağıran bir kampanya değildir, gençliği sahaya indirerek kamusal alanlarda doğrulanmış çevresel etki üreten, bu etkiyi ulusal ölçekte görünürlük ile büyüten ve toplumda kalıcı davranış değişikliği hedefleyen iki katmanlı bir uygulama düzenidir. Bu programın omurgası, iyi niyetin değil, kanıtlanmış sonucun konuştuğu bir sistem kurmaktır.

Biz bu modelle, “paylaşım yapalım” yaklaşımının ötesine geçiyoruz. Her saha uygulaması, öncesi sonrası kanıt, rota kaydı ve belediye teslim teyidi ile kayıt altına alınır. Toplanan atık ayrıştırılır, teslim edilir, ölçülür, raporlanır. Böylece çevreye dokunan gerçek sonuç, ölçülebilir veriye dönüşür. Gençlerin emeği, fotoğrafla değil, doğrulama zinciri ile görünür olur.

Programın ikinci katmanı, bu doğrulanmış etkiyi toplumun ortak diline çeviren görünürlük mekanizmasıdır. Düzenli yayın akışı ve ulusal seçki kurgusu ile sahadaki emek, rol modele dönüşür. Mesaj dili suçlayıcı değil, birleştirici ve çözüm odaklıdır. Her içerik, kısa, net ve tekrar edilebilir bir davranış çağrısı taşır. Amaç, kirletenle tartışmak değil, doğru davranışı çoğaltmaktır.

Bu programda yarış izlenme için değildir, etki içindir. Puanlama sistemi gençleri popülerliğe değil, saha disiplinine, kanıt kalitesine, ayrıştırma başarısına ve mesaj niteliğine yönlendirir. Aylık uygunluk eşiği nettir, ay içinde en az iki saha uygulaması ve tam kanıt dosyası olmadan sıralama ve ödül yoktur. Bu sayede sürdürülebilirlik bir temenni değil, sistemin kuralı haline gelir.

Özetle bu model, gençliği çevre gündeminin seyircisi olmaktan çıkarıp, sahada ölçülebilir sonuç üreten, kamuya raporlanabilir veri sağlayan, iyi örnekleri ulusal ölçekte çoğaltan bir davranış dönüşümü altyapısı kurar. Temiz bir alan bırakmayı değil, temizliği kalıcı bir toplumsal refleks haline getirmeyi hedefler.

Amaç

Gençlik Odaklı Çevresel Davranış Dönüşüm Programı’nın temel amacı, üniversiteli gençleri sahaya indirerek kamusal alanlarda çevre temizliği, toprak temizliği ve su temizliği ekseninde doğrulanmış iyileşme üretmek, bu iyileşmeyi ölçülebilir veri ve kanıt zinciri ile kayıt altına almak, ardından ulusal görünürlük mekanizmasıyla bu etkiyi toplumun tamamına yayılan kalıcı bir bilinç, eğitim ve davranış değişikliği standardına dönüştürmektir. Program, çevre temizliğini yalnızca görüntü iyileştiren bir faaliyet olarak değil, insan sağlığını ve çevre sağlığını koruyan, şehir yaşam kalitesini yükselten, yerel ekonomiyi ve turizmi destekleyen, kamusal alanı güvenli ve sürdürülebilir kılan stratejik bir kamu yararı alanı olarak ele alır.

Program, tek seferlik etkinlik mantığını terk ederek düzenli saha disiplini, ayrıştırma standardı, teslim teyidi ve şeffaf skor tablosu üzerinden yönetilen sürdürülebilir bir uygulama düzeni kurmayı hedefler. Bu amaç doğrultusunda her ekip için aylık minimum saha uygulaması eşiği, kanıt üretimi, raporlama ve mesaj standartları zorunlu tutulur, ödül ve teşvik mimarisi katılıma değil, doğrulanmış etkiye bağlanır. Gençlerin sosyal medyada görünür olma motivasyonu, bireysel etkileşim hedeflerinden çıkarılıp sosyal sorumluluk ve kamu yararı üreten bir performans alanına evriltilir. Böylece görünürlük, amaç değil, sahada üretilen çevresel iyileşmeyi büyüten bir kaldıraç haline gelir.

Gerekçe

Türkiye’de çevre, toprak ve su temizliği başlığında yapılan pek çok çalışma yüksek görünürlük üretse bile sahada ölçülebilir ve doğrulanabilir etkiyi düzenli biçimde ortaya koymakta zorlanır. Birçok girişim kısa süreli mobilizasyonla başlar, ancak standart saha prosedürü, veri üretimi, doğrulama ve süreklilik mekanizması olmadığı için kalıcı davranış değişikliğine dönüşmeden sönümlenir. Oysa çevre temizliği yalnızca estetik bir konu değildir. Toprağa karışan atıklar ve mikroplastikler, yağmurla su sistemlerine taşınan kirleticiler, kontrolsüz birikimler ve düzensiz atık davranışları, uzun vadede insan sağlığı açısından risk üretir, çevre sağlığını bozar, belediyelerin temizlik ve bakım maliyetlerini artırır, kamusal alanların kullanım kalitesini ve şehirlerin cazibesini düşürür. Programın gerekçesi, çevre temizliğini bir etkinlik değil, sağlık, kültür ve ekonomi boyutları olan ölçülebilir bir kamu düzeni haline getirmektir.

İkinci gerekçe, çevresel mesajın topluma aktarımında kullanılan dilin çoğu zaman kutuplaştırıcı ve suçlayıcı olmasıdır. Suçlayan dil savunma refleksi üretir, davranış değişikliğini zorlaştırır. Program, sahada üretilen etkiyi birleştirici, çözüm odaklı ve tekrar edilebilir bir mesaj standardına bağlayarak çevre iletişimini çatışma üreten bir alan olmaktan çıkarır, toplumun her kesiminde karşılık bulabilecek ortak bir kamu dili kurar. Böylece çevresel farkındalık bir tartışma konusu değil, üzerinde uzlaşılan bir toplumsal davranış standardı haline gelir.

Üçüncü gerekçe, kamusal alanlarda temizlik ve ayrıştırma süreçlerinin çoğu zaman belediye sistematiği ile entegre yürümemesidir. Teslim ve tartım noktası, teslim belgesi, rota ve kanıt kaydı gibi unsurlar netleşmediğinde, iyi niyetli çabalar dahi güvenilir rapora dönüşmez. Program, belediye teslim teyidi ve standart saha kayıtları ile kurumsal sistemlere uyumlu, denetlenebilir bir doğrulama zinciri kurar. Bu sayede sponsorlar, kamu kurumları ve paydaşlar açısından raporlanabilir, kıyaslanabilir ve kurumsal sorumluluk raporlamasında kullanılabilir bir etki veri seti üretilir.

Dördüncü ve kritik gerekçe, toplumda çevreyi temiz tutmanın ve çöpleri yere atmamanın sanki yalnızca belediyelerin göreviymiş gibi yerleşmiş bir algının bulunmasıdır. Bu algı sürdükçe, kamusal alan kirliliği yapısal olarak tekrar eder ve belediye hizmeti ne kadar güçlenirse güçlensin kalıcı sonuç üretmek zorlaşır. Çevre, toprak ve su varlıklarının temizliği, kamu hizmeti kadar toplumsal sorumluluk meselesidir. Program, bu sorumluluğu yeniden tanımlayarak vatandaşın rolünü görünür kılar, gençleri yalnız uygulayıcı değil, çevresinde davranış standardı oluşturan rol model aktörler olarak konumlandırır. Böylece çevreyi koruma, bireysel bir hassasiyet olmaktan çıkar, ortak faydayı büyüten bir sosyal sorumluluk, toplumsal hareketlilik ve kolektif bilinç pratiğine dönüşür. Bu bilinç, bugün için kamusal alan kalitesini yükseltirken, yarın için gelecek nesillere devreden bir davranış mirası üretir.

Son olarak program, gençlerin sosyal medyada görünürlük çabasını dağınık bir akış olmaktan çıkarıp kamu yararına yönlendiren bir kaldıraç kurar. Önce görünürlük üzerinden dikkat oluşturulur, ardından bu dikkat sahada doğrulanmış etki ve tekrar eden mesajlarla kalıcı bilinç, eğitim ve farkındalık düzeyine taşınır. Böylece gençlerin çabası yalnız kendi çevrelerinde değil, toplumun her kesiminde karşılık bulan, iyi örneği çoğaltan ve davranış dönüşümünü yaygınlaştıran bir sosyal etki mekanizmasına dönüşür.

1. Program Özeti ve Net Vaadi

Bu program, üniversiteli gençleri sahaya bağlayan, kamusal alanlarda ölçülebilir ve doğrulanmış çevresel iyileşme üreten, bu iyileşmeyi ulusal görünürlük ile büyüterek topluma yayılan davranış değişikliğine dönüştüren iki katmanlı bir uygulama modelidir. Programın ana ilkesi, katılımın kendisi değil, kanıta dayalı sonuç üretmektir. Sahada yapılan her uygulama, rota kaydı, öncesi sonrası kanıt, ayrıştırma kaydı ve belediye teslim teyidi ile doğrulama zincirine bağlanır, böylece çevre, toprak ve su varlıklarını temiz tutmanın yalnız belediyelerin görevi değil, toplumsal sorumluluk olduğu bilinci sahadan topluma taşınır.

TARIMKON TV, programın görünürlüğünün ve yayın omurgasının sahibidir. Her hafta 1 saatlik düzenli yayınla genç ekiplerin sahadaki etkisi, iyi örnekleri ve davranış dönüşümü mesajları ulusal ölçekte görünür kılınır. Bu yayın, gençlerin görünür olma motivasyonunu bireysel etkileşim hedeflerinden çıkarıp kamu yararı üreten bir sosyal sorumluluk alanına yönlendirir, gençleri toplum için rol model konumuna taşır, çevresel farkındalığı kalıcı bir eğitim ve bilinç hattına dönüştürür.

Program iki katmanlı bir yapıda yürütülür. Standart hat, düzenli saha uygulaması, ayrıştırma standardı, teslim teyidi ve raporlama disiplinini kurar. Performans ligi ise doğrulanmış etki ve mesaj kalitesi üzerinden, artan destek ve ödül mekanizması üretir. Böylece model, tek seferlik temizlik etkinliği olmaktan çıkar, yıl boyunca sürdürülen, ölçülen, raporlanan ve toplumun her kesiminde karşılık bulan bir toplumsal hareketlilik ve davranış dönüşümü sistemine dönüşür.

• Kimlik, Hedef Kitle ve Kapsam

Program adı, GENÇLİK ODAKLI ÇEVRESEL DAVRANIŞ DÖNÜŞÜM PROGRAMIDIR. Programın sloganı, Temiz Genç, Temiz Şehir, Farkındalık ve Etki Modelidir. Alt tanım, sahaya inen uygulama disipliniyle doğrulanmış çevresel etki üreten ve bu etkiyi topluma yayılan davranış değişikliğine dönüştüren saha odaklı etki ve davranış dönüşümü programıdır. Bu kimlik, çevreyi temiz tutmanın yalnızca belediye hizmeti değil, her vatandaşın paylaştığı bir toplumsal sorumluluk olduğu bilincini güçlendirmeyi merkeze alır.

Hedef kitle, öncelikli olarak üniversiteli gençler, üniversite toplulukları ve gençlik ağlarıdır. Gençler bu programda yalnız uygulayıcı değil, çevresinde davranış standardı oluşturan ve iyi örneği çoğaltan rol model aktörler olarak konumlandırılır. İkincil hedef kitle ise kamusal alanları kullanan tüm vatandaşlar ve yerel topluluklardır. Program, gençliğin sahadaki emeğini görünür kılarak toplumun her kesiminde karşılık bulan, ortak faydayı büyüten bir toplumsal hareketlilik üretmeyi hedefler.

Kapsam, parklar, sahil bantları, yürüyüş yolları, kampüs çevresi ve diğer kamusal ortak alanlarda düzenli temizlik, ayrıştırma ve farkındalık uygulamalarıdır. Uygulamalar yalnızca “alanı temizlemek” ile sınırlı kalmaz, atıkların türlerine göre ayrıştırılması, belediye teslim ve teyit zincirine bağlanması, sahada birleştirici bir dille kısa ve tekrar edilebilir davranış çağrılarının üretilmesi gibi standartlarla yürütülür. Böylece çevre, toprak ve su varlıklarının korunması, günlük yaşamın içine yerleşen kalıcı bir bilinç ve davranış standardına dönüştürülür.

• Ortaklık, Paydaşlık ve Yönetişim

Programın başarısı, rollerin netleştiği, denetim ile görünürlüğün doğru ayrıştığı ve her paydaşın kendi yetki alanında hesap verebilir çıktılar ürettiği bir yönetişim mimarisiyle güvence altına alınır. Bu mimarinin merkezinde iki kritik ilke vardır. Birincisi, görünürlük tek başına amaç değildir, sahada üretilen doğrulanmış etkiyi büyüten bir kaldıraçtır. İkincisi, çevreyi temiz tutmak yalnız belediye hizmeti değildir, toplumsal sorumluluk bilincinin sahadan topluma taşınmasıdır. Bu nedenle program hem teknik doğrulama zincirini hem de toplumsal mesaj disiplinini birlikte kurar.

TARIMKON TV, görünürlüğün sahibi olarak yayın omurgasını, program anlatısını, haftalık yayın akışını ve ulusal seçki mekanizmasını yönetir. T.C. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı, standart ve denetim çerçevesini, KPI setini ve ulusal skor tablosu yaklaşımını kurar. İller Bankası, yerel uygulama finansmanında çarpan etkisi sağlayacak çerçeveyi güçlendirir ve belediye lojistik desteğinin ölçeklenebilir standardını tanımlar. TARIMKON ile Marmara Kadın Girişimi İşletme ve Üretim Kooperatifleri Birliği, sahada örgütlenmeyi, yaygınlaştırmayı, üniversite ağının kurulmasını ve saha disiplininin sürdürülebilirliğini güçlendirir. Böylece program, tek bir kurumun gücüne yaslanmadan, çok paydaşlı bir yapı içinde sahada uygulanabilirliğini ve ulusal ölçekte yaygınlaştırılabilirliğini garanti eder.

3.1. Rol ve Sorumluluk Matrisi

TARIMKON TV, görünürlük sahibi ve yayın ortağıdır. Kritik çıktısı, haftalık 1 saat yayın, iyi örnek seçkisi ve ulusal hikâye anlatımıdır. Bakanlık, standart, denetim ve ulusal çerçeveden sorumludur. Kritik çıktısı, çağrı metni, KPI seti, denetim planı ve ulusal skor tablosudur. İller Bankası, yerel finansman çerçevesi ve belediye kapasitesini güçlendiren aktördür. Kritik çıktısı, uygulama maliyeti modelleme ve belediye lojistik desteği standardıdır. TARIMKON, saha koordinasyonu ve STK yürütme rolünü üstlenir. Kritik çıktısı, üniversite ağı, ekip kurulumları, eğitim ve raporlama disiplinidir. Marmara Kadın Girişimi İşletme ve Üretim Kooperatifleri Birliği, topluluk tabanlı yaygınlaştırmayı yürütür. Kritik çıktısı, yerel temas, aile ve mahalle ölçeğinde davranış mesajı ve yerel etkinlik destekleridir. Belediyeler, saha lojistiği ve doğrulamada temel aktördür. Kritik çıktısı, alan tahsisi, teslim ve tartım noktaları, güvenlik ve teslim teyididir. Üniversiteler, ekip yetkilendirme ve etik çerçeveden sorumludur. Kritik çıktısı, kulüp protokolleri, eğitim desteği ve mentorluktur. Özel sektör ve sponsorlar ise eş finansman ve kaynak sağlayıcıdır. Kritik çıktısı, burs havuzu, ekipman, ödüller ve ESG raporlanabilir etki üretimidir.

3.2. Program Sahipliği ve Marka Mimarisi

Programın görünürlük sahibi TARIMKON TV’dir. Program markası, yayın dili, haftalık yayın akışı ve ulusal seçki mekanizması TARIMKON TV koordinasyonunda yönetilir. Program paydaşları, sahadaki uygulama ve doğrulama sorumluluklarını kendi kurumsal görev alanlarında yürütür ve ürettikleri çıktıları doğrulama zincirine bağlar. Program iletişim dili, çatışma azaltıcı, çözüm odaklı ve birleştirici bir kılavuza dayanır. Bu yaklaşım, çevreyi temiz tutmanın belediyeye devredilmiş bir iş değil, herkesin ortak sorumluluğu olduğu bilincini güçlendirir, gençleri rol model konumuna taşır ve toplumsal davranış standardını kalıcı hale getirir.

4. Program Tasarımı

Program tasarımı, sahada doğrulanmış çevresel etki üretmek ve bu etkiyi toplumda kalıcı davranış dönüşümüne taşımak üzere kurgulanır. Başvuru ve ekip yapısı, eğitim ve yetkilendirme, saha standardı, dijital doğrulama ve TARIMKON TV yayın omurgası aynı ritimde çalışacak şekilde tasarlanır. Çevreyi temiz tutmanın yalnızca belediyelerin görevi olduğu algısını kırmak, çevre, toprak ve su varlıklarının korunmasının bir toplumsal sorumluluk olduğunu sahada rol model davranışla göstermek programın uygulama mantığının merkezindedir.

4.1. Başvuru ve Ekip Kurgusu

Ekip yapısı 4 kişidir. Her ekip ayda en az 2 saha günü uygular. Her saha günü için rota, hedef ve risk planı sisteme girilir.

Saha günleri, gençlerin eğitim programından kopmaması ve kamusal alanda görünürlüğün artması için öncelikli olarak Cumartesi ve Pazar günleri planlanır. Hafta sonu kurgusu iki stratejik fayda üretir. Birincisi, öğrencilerin akademik süreçleriyle çakışmadan süreklilik sağlar. İkincisi, parklar, sahil bantları, yürüyüş yolları ve benzeri ortak alanlarda vatandaş yoğunluğu arttığı için sahada yapılan uygulama daha yüksek görünürlük ve daha güçlü rol modellik etkisi oluşturur.

Ekip içi rol dağılımı aşağıdaki şekilde standartlaştırılır.

1. Dijital içerik çekim ve kurgu sorumlusu
   Saha uygulamasının kanıt videosunu ve kısa anlatısını üretir. Öncesi sonrası görüntüleri, rota kaydını ve teslim sürecini kayıt altına alır. İçerikleri belirlenen formatlarda kurgular ve sisteme yükler.
2. Sosyal mesaj ve kamu iletişimi sorumlusu
   Sahada kullanılan dili yönetir. Suçlayıcı olmayan, birleştirici ve çözüm odaklı mesajı sahaya taşır. Vatandaşlarla kısa ve saygılı mikro temaslar kurar. Mesaj videosunu standart yapıda hazırlar.
3. Toplama ve saha güvenliği sorumlusu
   Toplama düzenini ve güvenli çalışma akışını yönetir. Risk planına uygun ekipman kullanımını takip eder. Toplanan atığı geçici toplama noktasında düzenler.
4. Ayrıştırma ve geri dönüşüm anlatımı sorumlusu
   Atıkları türlerine göre ayrıştırır, geri dönüştürülebilir atıkları ayrı toplar. Ayrıştırmanın çevre, toprak ve su varlıkları açısından önemini sahada kısa ve anlaşılır biçimde anlatır. Ayrıştırma kayıtlarını sisteme işler.

Belediye entegrasyonu, saha standardının zorunlu parçasıdır. Her saha günü için ilgili belediye birimi ve iletişim bilgisi önceden ekip planına girilir. Uygulama sonunda ekip, belirlenen geçici toplama noktasının konumunu net şekilde işaretler. Ardından ilgili belediye birimini telefonla arayarak sahadan alım talebi oluşturur. Belediye alım teyidi, teslim sürecinin parçası olarak sisteme yüklenir. Teslim teyidi tamamlanmadan saha raporu kapatılmaz. Böylece saha uygulaması, alanda bırakılan atık yığınına dönüşmez, belediye lojistiğine entegre edilmiş doğrulanmış bir teslim zinciri haline gelir.

4.2. Eğitim Paketi ve Yetkilendirme

Eğitim içeriği atık ayrıştırma, iş sağlığı ve güvenliği, kamusal iletişim, davranış bilimleri ile mesajlama, veri toplama ve kanıt üretimi başlıklarını kapsar. Eğitim sonunda kısa bir çevrimiçi test yapılır ve ekipler yetkilendirilir. Yetkilendirme, sahaya çıkan ekiplerin ortak standartla hareket etmesini, güvenli uygulamayı, doğru ayrıştırmayı ve doğru mesaj dilini garanti eder.

4.3. Saha Uygulaması Standardı

Saha uygulaması standardı, her çalışmanın ölçülebilir ve doğrulanabilir olmasını sağlar.

• Ön fotoğraf, sonrası fotoğraf ve rota kaydı zorunludur.
• Atıklar türlerine göre ayrıştırılır, geri dönüştürülebilir atıklar ayrı toplanır.
• Toplanan atıklar, geçici toplama noktasında düzenlenir.
• İlgili belediye birimi telefonla bilgilendirilir, sahadan alım talebi oluşturulur.
• Belediye alım teyidi sisteme yüklenir.
• Sahada kullanılan dil suçlayıcı olmaz, birleştirici ve çözüm odaklı yaklaşım korunur.

Bu standart, çevreyi temiz tutmanın belediyelerin tek başına üstleneceği bir iş olmadığı, toplumun her kesiminin sorumluluk alması gerektiği bilincini sahada görünür kılar. Hafta sonu uygulamaları, vatandaş yoğunluğu nedeniyle rol model etkisini güçlendirir ve davranış dönüşümü mesajını doğal yoldan yaygınlaştırır.

4.4. Dijital Altyapı

TARIMKON TV, “Temiz Genç, Temiz Şehir” adıyla bir Instagram hesabı açar ve ortak hashtag yapısıyla ekiplerin sahada ürettiği kısa videoları toplar. TARIMKON TV ayrıca program için bir web sitesi kurar, burada çalışmaların çıktıları, iyi örnekler, içerikler ve şeffaf skor tablosu yayınlanır.

Mobil web formu üzerinden rota, fotoğraf, belediye alım teyidi, ekip listesi ve saha raporu yüklenir. Sistem otomatik puanlama üretir, denetim için seçki oluşturur ve şeffaf skor tablosunu yayınlar. KVKK uyumu için açık rıza alınır ve veri minimizasyonu uygulanır. Aylık ödüllendirilen ekipler, iyi örnek olarak görünür biçimde öne çıkarılır.

5. Görünürlük ve TARIMKON TV Yayın Omurgası

TARIMKON TV, programın görünürlüğünün sahibidir. Programın etkisini büyüten temel kaldıraç, haftalık düzenli yayın ve ulusal seçki mekanizmasıdır. Yayın, genç ekiplerin sahadaki emeğini görünür kılar, davranış dönüşümü mesajını ülke geneline taşır ve iyi örnekleri çoğaltır.

Yayın zamanlaması, gençlerin izleyebilmesi ve hafta sonu saha ritmiyle aynı frekansta kalması için Cumartesi akşamı olarak kurgulanır. Cumartesi akşamı yayını, hafta sonu sahada üretilen etkiyi aynı gün ulusal görünürlüğe taşır. Gençlerin kendi ürettikleri etkiyi izlemesi, motivasyonun sürdürülebilirliğini güçlendirir. Aileler ve yerel topluluklar açısından izlenebilirlik artar, rol modellik etkisi yükselir.

5.1. Haftalık 1 Saat Yayın Formatı

• 20 dakika: Haftanın saha özeti, en yüksek doğrulanmış etki örnekleri, çevre, toprak ve su temizliği çıktıları.
• 15 dakika: Davranış dönüşümü mesajı seçkisi, kısa kamu mesajları, çözüm dili örnekleri.
• 15 dakika: İl bazlı skor tablosu, performans ligi, gelecek hafta hedefleri ve hafta sonu saha çağrısı.
• 10 dakika: Kadın kooperatifleri ve yerel paydaşlarla iyi örnekler, geri dönüşüm pratikleri, topluluk etkisi.

Cumartesi akşamı yayın kurgusu, Pazar günü yapılacak saha uygulamalarına da bir sonraki gün için hedef ve çağrı üretir. Böylece yayın yalnız anlatan değil, sahayı planlayan ve sahadan beslenen bir omurga haline gelir.

5.2. Sosyal Medya Standartları

Sosyal medya paylaşımı, etki iletişiminin kanalıdır. Paylaşım sayısı değil, kalite ve doğrulanmış etki esastır.

• Saha kanıt videosu: 20 ila 30 saniye, öncesi sonrası, rota, belediye alım teyidi bilgisi.
• Mesaj videosu: 15 ila 20 saniye, bir cümle sorun, bir cümle çözüm, bir cümle çağrı.
• Tek sayfa infografik: Bugün ne yaptık, kaç kg, ayrıştırma oranı, bir sonraki saha günü ve hedef alan.

Bu standartlar, gençlerin görünürlük çabasını sosyal medya etkileşiminden çıkarıp sosyal sorumluluk ve kamu yararı üreten bir toplumsal harekete dönüştürür. Görünürlük, çevreyi temiz tutmanın belediyeye devredilmiş bir görev değil, toplumun ortak sorumluluğu olduğu fikrini sahada kanıtla ve iyi örnekle çoğaltır.

6. Ölçüm, Doğrulama ve Puanlama

Puanlama, gençleri izlenme yarışına değil, Saha disiplini ile üretilen doğrulanmış çevresel Etki ve nitelikli Davranış Dönüşümü mesajına yönlendirir. Değerlendirme toplam 100 puan üzerinden yapılır.

Aylık uygunluk şartı, her ekip, her ay en az 2 saha uygulaması yapmak, kanıt ve rapor yüklemelerini eksiksiz tamamlamak, belediye teslim teyidini sisteme işlemek zorundadır. Bu şartı sağlamayan ekipler, ilgili ayın sıralamasına ve ödüllerine dahil edilmez.

6.1 Puan bileşenleri

Bileşen	Ağırlık	Örnek göstergeler
Çevresel çıktı	50	Temizlenen alan, toplanan atık miktarı, ayrıştırma oranı, saha sürekliliği
Kanıt ve doğrulama kalitesi	15	Ön sonrası standardı, rota kaydı, teslim teyidi, rapor tamlığı
Görünürlük kalitesi	15	İzlenme süresi, etkileşim oranı, kaydetme oranı, yayın tutarlılığı
Mesaj niteliği ve davranış etkisi	20	Özgünlük, çözüm dili, somut davranış çağrısı, yerel bağ

Yıllık sürdürülebilirlik şartı, yıl sonu büyük ödüller için yıl boyunca her ay en az 2 saha uygulaması ve toplamda en az 24 saha uygulaması şartı aranır.

6.2 Hibrit değerlendirme

Sistem, çevresel çıktı ve görünürlük verisini otomatik toplar. Mesaj niteliği, şeffaf bir rubrikle puanlanır. Değerlendirme yapısı üçlü bir çerçevede kurgulanır, bakanlık temsilcisi, iletişim uzmanı, akademik veya davranış bilimi uzmanı.

Görünürlük metriklerinde olağan dışı artış, kopya içerik, satın alınmış etkileşim şüphesi gibi durumlarda manuel inceleme yapılır. Doğrulanmış çevresel kanıt olmadan görünürlük puanı tek başına ödül üretmez.

7. Destek, Burs ve Ödüllendirme Sistemi

Destek, paylaşım sayısına değil doğrulanmış etkiye bağlanır. Türkiye gerçekliğine uygun, kademeli artan bir yapı uygulanır. Tutarlar bütçe ve hedef il sayısı netleştiğinde kesinleştirilir, bu bölümde bant ve kural seti sunulur.

Temel ilke, ödül ve teşviklere hak kazanmanın birinci koşulu, ilgili ay içinde en az 2 saha uygulaması ve tam rapordur.

7.1 Aylık ödüller

Aylık ödüller, her kategori için 1, 2, 3 sıralaması şeklinde verilir. Ödül tutarı, seçilen ekibin her bir üyesine uygulanır.

Aylık ödül kategorisi	1. ekip, kişi başı	2. ekip, kişi başı	3. ekip, kişi başı	Uygunluk şartı
Ayın en çok paylaşım alan video etkinliği	8.000 TL	6.000 TL	4.000 TL	Ayda en az 2 saha uygulaması, kanıt ve rapor tamlığı, teslim teyidi
Ayın en çok beğeni alan video etkinliği	8.000 TL	6.000 TL	4.000 TL	Ayda en az 2 saha uygulaması, kanıt ve rapor tamlığı, teslim teyidi
Ayın en iyi sosyal mesaj veren içeriği	8.000 TL	6.000 TL	4.000 TL	Ayda en az 2 saha uygulaması, kanıt ve rapor tamlığı, teslim teyidi

Not, paylaşım ve beğeni gibi görünürlük metrikleri, izlenme kalitesi göstergeleri ile birlikte okunur, anormal artışlarda manuel inceleme yapılır.

7.2 Yıl ortalaması ile verilen ödüller

Yıl ortalaması ile verilen ödüllerde değerlendirme, ilgili kategorinin yıl içindeki ortalama performansına göre yapılır. Bu ödüller için sürdürülebilirlik şartı zorunludur, yıl boyunca her ay en az 2 saha uygulaması ve toplamda en az 24 saha uygulaması.

Yıl ortalaması ödül kategorisi	1. ekip, kişi başı	2. ekip, kişi başı	3. ekip, kişi başı	Uygunluk şartı
Yıl ortalaması en çok paylaşım alan video etkinliği	Reşat Altını	Cumhuriyet Altını	Tam Altın	12 ay uygunluk, toplam en az 24 saha günü
Yıl ortalaması en çok beğeni alan video etkinliği	Reşat Altını	Cumhuriyet Altını	Tam Altın	12 ay uygunluk, toplam en az 24 saha günü
Yıl ortalaması en iyi sosyal mesaj veren içerik	Reşat Altını	Cumhuriyet Altını	Tam Altın	12 ay uygunluk, toplam en az 24 saha günü

Not, altın türü sıralaması ve adetleri bütçe planına göre nihai metinde kesinleştirilir, burada sizin verdiğiniz yapı korunmuştur.

7.3 Kurumsal teşvik paketleri

Bu bölüm, nakdi ödülü tamamlayan kurumsal teşvikleri içerir. Amaç, gençlerin Saha disiplini ile ürettiği doğrulanmış çevresel Etkiyi ve toplumsal Davranış Dönüşümü mesajını yalnız maddi destekle değil, prestij ve kariyer değeri yüksek araçlarla da güçlendirmektir.

Uygunluk şartı, ilgili ay içinde ayda en az 2 saha uygulaması, kanıt ve rapor tamlığı, belediye teslim teyididir.

7.3.1 Kurumsal teşvikler tablosu

Teşvik paketi	Sağlayıcı kurum	Uygunluk şartı	Kapsam	Uygulama notu
Staj kontenjanı	TARIMKON TV	Aylık uygunluk, performans eşiği	Staj imkanı, kurum içi deneyim	Kontenjan ve dönem planı protokolle belirlenir
İçerik üretim mentorlugu	TARIMKON TV	Aylık uygunluk, mesaj puanı yüksek	Editoryal rehberlik, anlatı standardı	Mentorluk çıktıları yayın standardına bağlanır
Haftalık 1 saat yayın görünürlüğü	TARIMKON TV	Aylık sıralamada öne çıkan ekipler, doğrulanmış etki	Ekip tanıtımı, sahadan iyi örnek, davranış çağrısı	Yayın akışı puanlama sonuçlarıyla ilişkilendirilir
Sosyal tesislerde ayda 1 gün misafir ve konaklama	İller Bankası	Aylık uygunluk, ekip disiplini	Konaklama ve misafir etme hakkı	Kontenjan il ve tesis bazlı planlanır
Belediye sahası ve lojistik önceliği	Belediyeler	Aylık uygunluk	Alan tahsisi, teslim, tartım ve teyit kolaylığı	Standart prosedürle yürütülür
Konut başvurularında avantaj mekanizması	TOKİ	Protokol, mevzuat uyumu, 24 saha günü	Sosyal katkı puanı, öncelik gibi modeller	Yüzde 35 indirim gibi oranlar ancak protokol ve bütçe ile yazılır
Yılın Çevreci Genç Farkındalık Nişanı	Çevre Bakanlığı	Yıl sonu finali, sürdürülebilirlik, yüksek mesaj ve etki	Nişan, bakanlık onaylı sertifika, program elçiliği	Prestij temelli ulusal görünürlük sağlar

7.3.2 Çevre Bakanlığı nişan modeli

“Yılın Çevreci Genç Farkındalık Nişanı”, yıl sonu finalinde verilecek prestij temelli bir takdir mekanizmasıdır. Nişan, programın yalnız temizlik çıktısını değil, gençlerin sahada ürettiği Etkiyi ve toplumda Davranış Dönüşümü üreten mesaj kalitesini ödüllendirir. Nişan sahiplerine bakanlık onaylı sertifika, program elçiliği unvanı ve yıl boyunca seçkili görünürlük sağlanması hedeflenir.

Nişan kategorisi	Temel ölçüt	Kanıt şartı	Beklenen çıktı
Yılın Çevreci Genç Saha Nişanı	En yüksek doğrulanmış çevresel çıktı	Ön sonrası, rota, teslim teyidi, rapor tamlığı	Sahada ölçülen etki, örnek uygulama standardı
Yılın Çevreci Genç Davranış Dönüşümü Nişanı	En güçlü mesaj ve davranış etkisi	Rubrik puanı, video ve infografik standardı	Birleştirici dil, somut davranış çağrısı
Yılın Çevreci Genç Farkındalık Nişanı	Etki ve mesaj dengesinde en yüksek toplam başarı	12 ay uygunluk, en az 24 saha günü	Ulusal rol model, program elçiliği

7.4 Destek seviyeleri

Seviye 1, Katılım desteği
Ayda en az 2 saha günü ve tam rapor şartı ile verilir. Amaç, düzenli sahayı garanti etmektir.

Seviye 2, Performans primi
Etki puanı eşiği üstü, doğrulanmış çevresel çıktı, yüksek kanıt kalitesi, nitelikli mesaj üretimi şartı ile verilir. Amaç, kaliteyi yükseltmektir.

7.5 Yıl sonu finali ve ödül kategorileri

Yıl sonunda “Temiz Genç, Temiz Şehir, Etki Ödülleri” final etkinliği düzenlenir. Büyük ödüller için sürdürülebilirlik eşiği zorunludur, yıl boyunca her ay en az 2 saha günü ve toplamda en az 24 saha günü şartı aranır.

Yıl sonu kategori ödülleri	Ana ölçüt	Zorunlu şart
En yüksek toplam etki	Toplam puan, çevresel çıktı ağırlıklı	12 ay uygunluk, en az 24 saha günü
En iyi ayrıştırma ve geri kazanım	Ayrıştırma oranı ve teslim teyidi	12 ay uygunluk, en az 24 saha günü
En iyi mesaj ve davranış etkisi	Mesaj rubriği, davranış çağrısı	12 ay uygunluk, en az 24 saha günü
En istikrarlı ekip	Süreklilik, rapor tamlığı	12 ay uygunluk, en az 24 saha günü
En iyi yeni gönüllü kazandırma	Yerel katılım, yeni gönüllü sayısı	12 ay uygunluk, en az 24 saha günü

Ulusal elçilik paketi
Yıl sonunda seçilen ekipler için ulusal elçilik modeli devreye alınır. Paket, TARIMKON TV görünürlüğü, mentorluk, sertifika, staj ve proje desteğini kapsar. Bu ekipler programın saha standardı ve davranış dönüşümü mesajının ulusal temsilcileri olarak konumlandırılır.

10. Uygulama Takvimi

Program 12 ay yürütülür. İlk 8 hafta pilot uygulama ve sistem kalibrasyonu yapılır, ardından ölçekleme ve yıl sonu final süreci işletilir.

Dönem	Ana faaliyetler
Ay 1	Çağrı ve başvuru süreci, ekiplerin kurulması, eğitim ve yetkilendirme, pilot iller ve belediye teslim zinciri hazırlığı, dijital sistem testleri
Ay 2–3	Pilot saha uygulamaları, TARIMKON TV haftalık yayın başlangıcı, ilk aylık seçkiler ve skor tablosu, denetim ve doğrulama rutini
Ay 4–10	Düzenli saha takvimi, tematik aylar, aylık ulusal skor tablosu, üç aylık etki raporları, iyi örnek yaygınlaştırma
Ay 11–12	Final ligi, ulusal etki raporu, ödül töreni, kapanış ve yeni dönem ölçekleme kararları

11. Kurum Bazlı Sponsorluk Dosyası

11.1. Amaç ve Net Vaad

Bu dosya, programın finansman ve teşvik mimarisini kurum bazında sınıflandırır. Her kurum tipi için uygun katkı kalemlerini, bu katkıların karşılığında sunulacak görünürlük, raporlama ve KPI paketini standartlaştırır.

Net vaad şudur. Genç ekipler ayda en az 2 saha uygulaması yapar. Her uygulama öncesi sonrası kanıt, rota kaydı, ayrıştırma kaydı ve belediye teslim teyidi ile doğrulanır. Doğrulanmış çevresel etki, yayın ve dijital kanallarda görünür olur, performansa bağlı burs ve ödül sistemiyle desteklenir.

11.2. Neden Sponsorluk, Neden Şimdi

Program, gençlerin sosyal medya görünürlüğünü kamu yararına çeviren, birim maliyeti yönetilebilir, görünürlüğü yüksek bir davranış dönüşümü modelidir. Sponsorluk, burs yükünü tek bir kuruma yıkmadan ekipman, lojistik, dijital altyapı ve kariyer teşviklerini çok kanallı kurmayı sağlar. Kurumlar açısından ölçülebilir çıktı üreten, raporlanabilir bir sosyal etki alanı oluşur.

11.3. Program Çekirdeği, Kurallar ve Uygunluk

Aylık uygunluk şartı nettir. Her ekip her ay en az 2 saha uygulaması yapar. Her uygulamada aşağıdaki kanıt zinciri sisteme girilir.

• Öncesi sonrası görsel kanıt
• Rota kaydı
• Ayrıştırma kaydı
• Belediye teslim teyidi

Bu eşik sağlanmadan aylık ödüllere ve yıl sonu büyük ödüllere girilmez.

11.4. Ölçüm, KPI ve Raporlama Çıktıları

Programın güvenilirliği, doğrulanabilir KPI seti ile kurulur. Sponsorlara aylık rapor, üç aylık dönem raporu, şehir ve kampüs bazlı skor tablosu, iyi uygulama dosyaları ve yayın görünürlüğü özeti sunulur.

KPI alanı	Ölçüm birimi	Kanıt	Raporlama
Çevresel etki	kg atık, m2 veya km	fotoğraf, rota, teslim teyidi	aylık
Ayrıştırma kalitesi	yüzde	tür bazlı ayrıştırma kaydı	aylık
Süreklilik	saha günü, kişi saat	uygulama kaydı	aylık
Görünürlük kalitesi	izlenme süresi, etkileşim oranı	yayın ve sosyal analitik	aylık
Mesaj niteliği	rubrik puanı	jüri formu, içerik arşivi	üç aylık

11.5. Sponsorluk Paketleri

Paketler kurum kapasitesine göre birleştirilebilir. Her paket, ölçülebilir katkı kalemi ve somut karşılık tanımı içerir.

Paket	Hedef katkı	Tipik kalemler	Görünürlük karşılığı	Ölçülen çıktı
Burs havuzu	gence doğrudan, kupon bazlı destek	aylık destek, performans primi, yıl sonu ödülü	yayında isim, alt bant, röportaj	desteklenen genç sayısı, devam oranı
Ekipman ve saha güvenliği	saha maliyetini düşürmek	eldiven, torba, reflektör, ilk yardım, ayrıştırma kasası	saha çekimlerinde görünürlük, teşekkür bandı	saha günü sayısı, kanıt tamlığı
Lojistik ve teslim teyidi	belediye entegrasyonu	teslim ve tartım, nakliye, teslim belgesi	şehir segmentlerinde anons	teslim teyidi oranı, veri kalitesi
Dijital altyapı	puanlama ve raporlama sistemi	mobil form, skor tablosu, denetim seçkisi, KVKK metinleri	dijital tanıtım, yönlendirme alanı	raporlama hızı, denetim verimi
Eğitim ve sertifikasyon	standartları yükseltmek	modüller, test, saha kılavuzu	eğitim jeneriği ve rozet	sertifika sayısı, test başarı oranı
Kariyer ve mentorluk	rol model ve istihdam köprüsü	staj, mentorluk, referans, proje desteği	final yayını ve başarı hikayesi	staj kontenjanı, mentorluk saati

11.6. Kurum Bazlı Sponsorluk Haritası

Aşağıdaki tablo, kurum tipine göre en uygun paketleri ve katkı türünü standartlaştırır. İsim vermek yerine kurum tipleri üzerinden ilerlemek, görüşme sürecini hızlandırır ve esnekliği artırır.

Kurum tipi	Öncelikli paket	Katkı türü	Karşılık	Not
Merkezi kamu kurumları	eğitim, burs	eğitim içeriği, kampanya desteği, eş finansman	yayın bölümlerinde kurumsal görünürlük, rapor	protokol ve mevzuat uyumu
Yerel yönetimler	lojistik, ekipman	alan tahsisi, teslim, tartım, saha koordinasyonu	şehir bölümleri, yerel başarı hikayesi	teslim teyidi zorunlu
Kamu finans kuruluşları	burs, kariyer	burs fonu, staj, mentorluk	ana sponsor anonsu, final görünürlüğü	raporlanabilir etki seti
Özel finans kuruluşları	burs, dijital	burs, skor tablosu sponsorluğu	dijital panoda isim, alt bant	hedef kitle etkisi yüksek
Perakende ve hızlı tüketim	ekipman, eğitim	ayni destek, kupon, ödül havuzu	ürün görünürlüğü, teşekkür bandı	geri kazanım vurgusu
Telekom ve teknoloji	dijital, içerik	veri paketi, cihaz, uygulama geliştirme	dijital entegrasyon alanı	anomali tespiti güçlenir
Atık ve geri dönüşüm ekosistemi	ayrıştırma, teslim	ayrıştırma kasası, tartım, altyapı	geri kazanım segmenti	döngüsel ekonomi odağı
Vakıflar ve STK	eğitim, mesaj	eğitim desteği, mentorluk, etik kılavuz	uzman konuk, bilgilendirici segment	bilimsel tutarlılık
Uluslararası kurumlar	etki raporu, izleme değerlendirme	hibe, teknik destek, kapasite	etki raporu ve iyi uygulama yayını	ölçüm standardizasyonu

11.7. Görünürlük ve İletişim Karşılıkları

Görünürlük karşılıkları şeffaf ve ölçülebilir tanımlanır. Haftalık programda şehir ve ekip başarıları, önce sonrası görüntüler, davranış çağrısı ve iyi uygulama segmentleri yer alır.

Bileşen	Nerede	Kim için	Not
Ana sponsor anonsu	açılış ve kapanış	ana paket sponsorları	protokole göre
Alt bant ve teşekkür	saha hikayesi segmentleri	paket sponsorları	format standardı
Dijital skor tablosu alanı	web ve sosyal kanallar	dijital altyapı sponsorları	rapora yönlendirme
Final etkinliği sahnesi	yıl sonu ödül töreni	stratejik sponsorlar	plaket ve elçilik paketi

11.8. 12 Aylık Aktivasyon Takvimi Önerisi

Bu tablo, saha, yayın ve raporlamanın aynı ritimde çalışmasını garanti eder.

Dönem	Saha	Yayın	Raporlama
Ay 1	çağrı, eğitim, pilot hazırlık	tanıtım bölümü, hedefler	başlangıç seviyesi, sistem testi
Ay 2–3	ayda 2 saha normu, hafta sonu saha ritmi	haftalık seçkiler	aylık skor tablosu
Ay 4–10	tematik aylar, yaygınlaştırma	iyi örnek hikayeleri	üç aylık etki raporu
Ay 11–12	final ligi	finale giden yol	yıl sonu ulusal etki raporu

11.9. Yönetişim, Uyum ve Denetim

Program, KVKK uyumlu veri minimizasyonu yaklaşımıyla yürür. Sahte raporlama riskine karşı rota ve görsel kanıt çapraz kontrolü, rastgele denetim ve belediye teslim teyidi zorunludur. Siyasi, kutuplaştırıcı veya suçlayıcı dil, mesaj kılavuzu ile engellenir. İhlalde puan kesintisi uygulanır, tekrarında programdan çıkarma devreye girer.

11.10. Sponsorluk Başlangıç Paketi ve Sonraki Adımlar

Her kurumla süreç, 1 sayfalık teklif ile başlar. Teklifte katkı ve karşılık tablosu, KPI seti ve raporlama örneği yer alır. Ardından protokol taslağı, pilot il seçimi, katkı kalemleri ve yayın entegrasyonu netleştirilir.

Ekler

Ek 1. Saha Kontrol Listesi

• Rota ve hedef sisteme girildi mi.
• Ön fotoğraf alındı mı?
• Atık ayrıştırma yapıldı mı?
• Belediye teslim teyidi yüklendi mi.
• Sonrası fotoğraf alındı mı?
• Mesaj videosu ve infografik yayımlandı mı?

Ek 2. Mesaj Kalitesi Rubriği

Mesaj, suçlayıcı olmayan bir dille sorunu tanımlar, uygulanabilir çözüm önerir, somut davranış çağrısı yapar. Yerel bağ kurar, anlaşılır, kısa ve tekrar edilebilir bir ifade kullanır.

Ek 3. İletişim ve Kurumsal İmza

Program görünürlüğü TARIMKON TV tarafından yürütülür. Kurumsal iletişim dili birleştirici, çözüm odaklı ve çatışma azaltıcıdır. Tüm paydaşlar ortak görsel şablon ve ortak etiket seti kullanır.